Słup energetyczny na działce – kiedy właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie i wynagrodzenie?

Słowa kluczowe: słup energetyczny na działce, odszkodowanie za słupy, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, służebność przesyłu, wyrok TK P 10/16

Obecność słupa energetycznego na działce, linii przesyłowej, gazociągu lub innej infrastruktury przesyłowej na nieruchomości prywatnej może wiązać się z istotnymi prawami właściciela. Do niedawna wiele przedsiębiorstw energetycznych i przesyłowych powoływało się na zasiedzenie służebności gruntowej, zamykając właścicielom drogę do uzyskania odszkodowania lub wynagrodzenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) zmienia jednak zasady gry i otwiera szerokie możliwości dochodzenia roszczeń — także za lata wstecz.

Czym jest służebność przesyłu i kiedy przysługuje wynagrodzenie?

Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe, które umożliwia przedsiębiorstwu przesyłowemu korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie prowadzenia urządzeń przesyłowych (np. linii energetycznych, gazociągów, wodociągów czy kabli telekomunikacyjnych).

Formalne ustanowienie służebności

Służebność przesyłu powinna być ustanowiona w drodze:

• umowy ze wskazaniem wynagrodzenia i wpisu w księdze wieczystej,

• decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu.

Brak formalnego tytułu prawnego oznacza, że przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości bezumownie, co daje właścicielowi podstawy do żądania wynagrodzenia.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości

Jeżeli słup lub inna infrastruktura stoi na działce bez ważnej umowy lub decyzji, właściciel może żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Jest to odrębne roszczenie od ustanowienia służebności oraz odszkodowania za obniżenie wartości gruntu i może obejmować także okres wstecz (z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu).

Przełomowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r.

Kluczowe ustalenia TK (sygn. P 10/16)

Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygnaturze P 10/16 z 2 grudnia 2025 r. uznał, że dotychczasowa praktyka polegająca na nabywaniu przez przedsiębiorstwa przesyłowe prawa do korzystania z prywatnych gruntów przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu była sprzeczna z Konstytucją.

TK wskazał, że:

• przed 3 sierpnia 2008 r. nie istniały przepisy wprowadzające służebność przesyłu w obecnym kształcie,

• zasiedzenie prawa, które formalnie nie funkcjonowało w systemie prawnym, naruszało konstytucyjne standardy ochrony własności.

 Co to oznacza praktycznie?

Dla właścicieli nieruchomości decyzja TK oznacza, że:

• przedsiębiorstwa nie mogą już skutecznie powoływać się na zasiedzenie, aby uniknąć wypłaty wynagrodzenia albo odszkodowania,

• właściciel może domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu oraz ustanowienia służebności przesyłu z wynagrodzeniem,

• otwiera się realna możliwość żądania odszkodowań za lata, w których przedsiębiorstwo korzystało z gruntu bez ważnego tytułu prawnego.

Jakie roszczenia mogą przysługiwać właścicielowi działki?

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie

Roszczenie to dotyczy okresów, w których przedsiębiorstwo korzystało z gruntu bez umowy lub decyzji. W praktyce najczęściej dotyczy to okresów przed wejściem w życie zasad służebności przesyłu (czyli sprzed 2008 r.) oraz okresów późniejszych, jeśli brak jest formalnego tytułu prawnego.

Odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości

Obecność infrastruktury przesyłowej może ograniczać możliwości zabudowy lub obniżać walory użytkowe gruntu. To może uzasadniać żądanie odszkodowania za uszczerbek wartości nieruchomości.

Ustanowienie służebności przesyłu

Oprócz roszczeń finansowych właściciel może domagać się formalnego ustanowienia służebności przesyłu z odpowiednim wynagrodzeniem, które stanowi trwałe uregulowanie stanu prawnego nieruchomości.

Jak ustalana jest wysokość wynagrodzenia i odszkodowania?

Wysokość świadczeń zależy od:

• wartości rynkowej nieruchomości,

• powierzchni zajętej przez infrastrukturę (tzw. pas technologiczny),

• stopnia uciążliwości i ograniczeń w korzystaniu z działki,

• opinii rzeczoznawcy majątkowego, który określa spadek wartości gruntu.

W praktyce kwoty te mogą sięgać od kilkunastu do nawet kilkuset tysięcy złotych w zależności od charakteru działki i lokalizacji.

Jak działa Kancelaria Czarniak Baszczyn?

W Kancelarii Czarniak Baszczyn posiadamy wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw dotyczących infrastruktury przesyłowej na nieruchomościach prywatnych. Oferujemy kompleksową obsługę obejmującą:

• analizę prawno-faktyczną nieruchomości,

• ocenę zasadności roszczeń i strategii procesowej,

• przygotowanie dokumentacji do negocjacji z przedsiębiorstwem przesyłowym,

• reprezentację przed sądami powszechnymi,

• współpracę z rzeczoznawcami majątkowymi w celu wyceny szkody.

Nasze podejście łączy ekspertyzę prawną z doświadczeniem procesowym, co przekłada się na skuteczne dochodzenie należnych świadczeń dla właścicieli nieruchomości.

Podsumowanie

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. otwiera nowy rozdział dla właścicieli działek obciążonych słupami energetycznymi i inną infrastrukturą przesyłową. Usunięcie możliwości „darmowego zasiedzenia” służebności przesyłu daje realną szansę na dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie i odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości.

Jeśli na Twojej działce znajdują się urządzenia przesyłowe i chcesz sprawdzić, jakie świadczenia Ci przysługują — skontaktuj się z nami. Nasi prawnicy przeprowadzą Cię krok po kroku przez proces dochodzenia roszczeń.